Dạng thứ nhất: Là dạng bất hoạt sinh học, gây ra do sự tương tác giữa thuốc và các yếu tố dinh dưỡng thông qua các phản ứng sinh hóa và vật lý như thuỷ phân, ô xy hóa, trung hòa hoặc kết tủa, dạng này thường xẩy ra khi thuốc và các chất dinh dưỡng được chỉ định qua đường truyền tĩnh mạch hoặc ống xông dạ dày. Để giảm thiểu dạng tương tác này, thuốc không nên được trộn trực tiếp với các dung dịch dinh dưỡng. Ống xông dạ dày nên được tráng nước sau khi bơm thuốc qua.

Dạng thứ hai: Gây ảnh hưởng đến sự hấp thu của một số thuốc khi dùng cùng thức ăn, dẫn đến tăng hoặc giảm tính khả dụng của thuốc.

Những thức ăn có hàm lượng chất béo cao kích thích bài tiết muối mật giúp tăng hấp thu các thuốc tan trong mỡ. Thức ăn giàu chất béo cũng kích thích giải phóng men cholecystokinin chất có tác dụng làm giảm nhu động ruột và làm tăng thời gian tiếp xúc giữa thuốc với niêm mạc đường tiêu hóa dẫn đến tăng hấp thu thuốc. Một số thuốc: Erythromycin, cefuroxime, ethylsuccinate, lovastatin và lithium cần được dùng cùng thức ăn để có thể được hấp thu tối đa. Trong khi đó một số thuốc khác như Ampicillin, ciprofloxacin, docycycline, tetracycline, captopril, indinavir lại không nên dùng cùng thức ăn để có thể hấp thu tốt nhất.

Dạng thứ ba: Gây ảnh hưởng đến sự chuyển hóa của thuốc. Hệ thống men ở gan, ruột đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa. Một số thành phần trong thức ăn có thể gây ảnh hưởng đến hoạt tính của hệ thống men trên. Ví dụ: Nước quả bưởi là một chất ức chế men CYP3A4 ở ruột do đó một số thuốc như Diazepam, Midazolam, Nifedipine, Felodipine, Verapamil, Erythromycin, Atorvastatin, Cyclosporine và Sertralin có thể tăng hấp thu tới 5 lần khi dùng cùng với nước quả này, dẫn đến tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Ảnh hưởng của thức ăn với thuốc

Sự tương tác giữa thuốc và thức ăn nếu không được phát hiện và xử lý thích hợp có thể dẫn đến nhiều hậu quả nguy hiểm như giảm sự hấp thu của nhiều loại thuốc dẫn đến thất bại trong điều trị hoặc tăng sự hấp thu của thuốc dẫn đến nguy cơ tăng tác dụng phụ, thậm chí gây độc. Một số thức ăn còn gây ảnh hưởng đến sự phân bố của thuốc ở các mô, tế bào hoặc quá trình xâm nhập của thuốc vào các tạng đặc biệt. Sự tương tác thuốc và thức ăn còn có thể ảnh hưởng đến quá trình đào thải của thuốc do cản trở hoạt động của gan, thận.

Ngoài ra việc dùng một số thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa, dẫn đến mất nước và điện giải của cơ thể. Người cao tuổi, người mắc bệnh ác tính, bệnh đường tiêu hóa, suy dinh dưỡng là những đối tượng có nguy cơ cao nhất chịu sự tương tác này. Hầu hết các đặc điểm dược động học của thuốc đều có những thay đổi ở người già như sự hấp thu (do thay đổi pH trong dạ dày và luồng máu đến ruột), phân phối (do giảm lượng nước, mỡ, albumin và các protein gắn thuốc trong cơ thể), chuyển hóa (do thay đổi hệ thống men cytochrome P450), và đào thải (do giảm chức năng thận). Tính khả dụng và thời gian bán thải của thuốc có sự thay đổi ở người già, ví dụ: các thuốc tan trong nước sẽ có nồng độ trong máu cao hơn, còn thuốc tan trong mỡ sẽ thải chậm hơn, so với người trẻ tuổi.

Cần tuân thủ theo hướng dẫn của thầy thuốc trong điều trị bệnh.

Uống thuốc với nước: Các loại nước dùng để uống thuốc

Sữa: Có canxi sẽ kết hợp với một số thuốc kháng sinh tạo phức hợp không tan, làm thuốc không hấp thu được vào máu.

Tuy nhiên một số thuốc nên uống với sữa đó là những thuốc gây bào bọt dạ dày(aspirin). Thuốc cần chất béo để hoà tan đó là vitamin tan trong dầu A,D.

Cà phê, trà, nước giải khát có ga:

Khi uống với thuốc bổ chứa sắt sẽ tạo chất kết tủa không hấp thu được.

Chất cafein làm giảm tác dụng của thuốc an thần gây ngủ.

Nước ép trái cây:

Nước cam, táo làm giảm hấp thu một số thuốc do làm chất sinh học ở ruột đảm nhận vận chuyển thuốc vào máu không hoạt động được

Bia rượu:

Rượu làm tăng độc tính hại gan của paracetamol, tăng độc tính hại dạ dày của aspirin, uống cùng metronidazol gây vật vã, hạ huyết áp. tốt nhất là kiêng hẳn không nên uống bia rượu cùng thuốc.

Các cách uống thuốc

Nuốt: Đa số thuốc viên sử dụng bằng nuốt với nước

Ngậm: Đối với thuốc chữa ho nếu nuốt thì hiệu quả chữa bệnh giảm hơn so với ngậm để thuốc tan dần

Nhai: thuốc chữa dạ dày nên nhai để khi vào dạ dày nhanh chóng phủ lên vết loét.

Không nên uống nhiều loại cùng một lúc (nếu không được hướng dẫn) để đề phòng sự tương tác có hại của thuốc, nên cách nhau khoảng 1 giờ

Thời điểm uống thuốc

Trước bữa ăn: Men tiêu hóa, một số kháng sinh

Sau bữa ăn: Thuốc chữa tăng huyết áp, tăng cholesterol, một số kháng sinh

Buổi tối: không nên uống vitamin C, B6, calci, thuốc hạ huyết áp.